---

Dat is nou jammer voor moslims die een duur appartement hoog in die toren in Dubai bewonen. Het is het hoogste gebouw ter wereld, de Burj Khalifa, maar liefst 828 meter. Religieuze leiders in het emiraat hebben vastgesteld dat bovenin het gebouw de zon iets later ondergaat dan op het aardoppervlak, zodat twee minuten later de avond invalt en er kan worden gegeten en gedronken. Er is zelfs een expert die vindt dat voor de bovenste tien verdiepingen, van de ruim 160, er nog een minuut extra zonlicht is zodat mensen daar nog een minuutje langer moeten wachten.

Hoe het moet als een moslim zich nog verder van het aardoppervlak verwijdert, is vastgesteld in 2006. Dat gebeurde voorafgaand aan de ruimtereis van de Maleise astronaut dr Sheik Muszafar Shukor. Honderd religieuze geleerden vergaderden twee dagen en legden de bevindingen vast in een boekje. Als de zon elke drie kwartier opkomt en ondergaat, zou een islamitische astronaut tachtigmaal per dag moeten bidden. In plaats daarvan mocht Shukor de lokale tijd aanhouden van de stad waar zijn ruimtereis begon. Daarnaast moest hij voorafgaand aan het bidden zo goed en zo kwaad als het kon de richting van Mekka bepalen.

Enkele jaren eerder stelde rabbi Zvi Konikov in Florida vast dat evenzo de Israëlische astronaut Ilan Ramon voor wat betreft de sabbat de lokale tijd in Cape Canaveral mocht aanhouden. Ramon vloog mee met de Columbia naar het internationale ruimtetstation ISS. Dat toestel verongelukte boven Texas toen het tijdens de terugkeer in de dampkring explodeerde.

Dat was natuurlijk een zeer pragmatische interpretatie van die rabbi. Die lijkt een beetje op de regel voor de ramadan voor moslims die zich boven de poolcirkel bevinden. Daar gaat in de zomer de zon niet onder. Als de ramadan in de zomer valt, zou dat dan tot een wel erg lange vastenperiode leiden. In plaats daarvan hanteren moslims er de tijden waarop de zon opkomt en ondergaat in een islamitisch land dat zich wat dichter bij de evenaar bevindt.

Als een dergelijke pragmatische toepassing van de religieuze regels mogelijk is, lijkt me die discussie over die paar minuten verschil bij de aanvang van de ramadan in die toren in Dubai nogal overdreven. Hanteer gewoon de opkomst en de ondergang van de zon bij het dichtstbijzijnde aardoppervlak.