Dossier Mexicaanse griep

Terwijl de ene na de andere multinational begin vorig jaar teleurstellende winstcijfers presenteerde, was er één uitzondering: het Britse farmacieconcern GlaxoSmithKline (GSK). Dat zag zijn omzet stijgen tot 8,5 miljard euro. Meer dan de helft daarvan (4,4 miljard) verdiende GSK aan zijn ‘pandemische vaccin’ tegen de schrik van 2009: de Mexicaanse griep.
De H1N1-griep werd in april 2009 wereldnieuws, omdat hij wel eens een ramp op wereldschaal zou kunnen ontketenen. Overheden, opgejut door hun adviseurs, kwamen met draconische maatregelen. Totdat duidelijk werd dat de griep in feite nog minder schadelijk was dan een gewone seizoensgriep.
Toch hadden we dat ook zonder wijsheid achteraf kunnen en moeten weten, stelt onderzoeksjournalist Daan de Wit in zijn broeierige reconstructie Dossier Mexicaanse Griep. Overtuigend laat De Wit zien hoe de wereld zich de pandemie-angst in feite heeft laten aanpraten. Een hoofdrol is, cynisch maar waar, weggelegd voor de farmaceutische industrie, die op allerlei manieren invloed uitoefende – op zowel landelijke adviseurs als op het allerhoogste niveau, dat van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Het twijfelachtig dieptepunt was in mei 2009, toen de WHO opeens stilletjes de definitie van een ‘pandemie’ bijstelde: een pandemie kenmerkt zich voortaan niet door veel sterfgevallen, veel zieken is genoeg.
De Wit werkte onder meer voor de televisie en dat is te merken: zijn boekje doet soms eerder aan als een uitgeschreven documentairescript dan als een boek. Tegelijkertijd is dat ook De Wits kracht. Meeslepend zijn bijvoorbeeld de passages waarin hij prominente spelers als viroloog Ab Osterhaus letterlijk aan het woord laat, in transcript, woord voor woord, inclusief aarzelingen en versprekingen.
Een zeer verontrustend boek, waarin adviesorganen buigen voor de industrie, de politiek willoos meedeint en de bevolking bang wordt gehouden. Slechts enkele wetenschappers weten het hoofd koel houden, zoals de Vlaming Luc Bonneux, die als een van de eersten hardop stelt dat de Mexicaanse Griep weinig om het lijf heeft. ‘En wie anders beweert, verdient daar waarschijnlijk geld aan.’
Een boek dat je achterlaat met het weeïge gevoel: zijn hier geen wetten tegen?